Stjórnvöld eru nú með málefni skemmtiferðaskipa til skoðunar í kjölfar víðtækrar gagnrýni og ítrekaðra viðvarana frá hagaðilum um áhrif nýs innviðagjalds sem tók gildi 1. janúar á þessu ári. Gjaldið hefur þegar haft veruleg áhrif á bókanir skemmtiferðaskipa, sérstaklega á landsbyggðinni, þar sem samfélög byggja afkomu sína að stórum hluta á komu skipanna.
Cruise Iceland hefur ásamt sveitarfélögum og erlendum samstarfsaðilum átt í viðræðum við stjórnvöld og þingmenn síðustu vikur. Þar hafa stjórnvöld hlustað á hagaðila og hafa nú málefni skemmtiferðaskipa til skoðunar, enda er hrun í skipakomum staðfest í raunbókunartölum Dokk.is, þar sem dregið hefur verulega úr bókunum fyrir 2026 og 2027, eða allt upp í meira en 50% samdrátt. Þá liggur fyrir að unnið er að því innan stjórnkerfisins að skoða hvort og hvernig breyta megi gjaldtökunni með hliðsjón af alþjóðlegum samanburði og samráði við greininguna.
Orðið berst út fyrir landsteinana
Fréttir hafa borist af ástandinu hér víða erlendis, m.a. til Noregs þar sem unnið er að gjaldtöku í geiranum í samráði við hagaðila svo að forðast megi sambærilegt ástand og á Íslandi. Cruise Industry News vöktu á dögunum athygli á málinu, í kjölfar fréttar Iceland Monitor. Þau vitnuðu m.a. í gögn frá Cruise Iceland sem sýna verulegan samdrátt í bókunum skemmtiferðaskipa fram til ársins 2027 í kjölfar gjaldtöku stjórnvalda og kom jafnframt fram að gjaldið, sem nemur eins og áður sagði 2.500 krónum á hvern farþega (en lækkað var niður í 2000 krónur á hvern farþega til eins árs), sé töluvert hærra en sambærileg gjöld í nágrannalöndum. Tekið er fram að Ísland þjónusti vanalega umtalsverðan fjölda skemmtiferðaskipa ásamt því að vera einn af lykiláfangastöðum fyrir leiðangursskip í hringsiglingum á Norðurslóðunum. Í fréttinni er einnig talað um neikvæð áhrif á landsbyggðina, ástæður stjórnvalda fyrir gjaldtökunni og vonir um auknar tekjur ríkissjóðs, ötult samstarf Cruise Iceland með stjórnvöldum og viðbrögð útgerða á borð við MSC Cruises við gjaldtökunni.
Við þetta má bæta innlendri umfjöllun sem hefur verið tíð undanfarna þrjá mánuði, en 145 umfjallanir hafa komið inn á hina ýmsu fjölmiðla síðan forsvarsmenn CLIA, útgerða, Cruise Iceland og stjórnendur sveitafélaga funduðu með stjórnvöldum og öðrum hagaðilum í enda september. Fjallað hefur verið ítarlega um áhrif gjaldsins á landsbyggðina, verulegan samdrátt í bókunum, tekjutap hafna og gagnrýni hagsmunaaðila. Fjölmiðlar á borð við Morgunblaðið og Vísi, RÚV og Sýn ásamt héraðsmiðlum hafa vakið athygli á alvarlegum afleiðingum gjaldsins og virðist vera samstaða um að það sé óskynsamleg breyting á skattaumhverfi ferðaþjónustunnar.
Samhljómur í heimsókn Cruise Iceland á Snæfellsnes
Í nýlegri heimsókn Cruise Iceland til Snæfellsness fundaði Sigurður Jökull Ólafsson framkvæmdastjóri samtakanna með fjölmörgum fulltrúum sveitarfélaga og þjónustuaðila. Þar kom fram einhugur um mikilvægi þess að bregðast hratt við ástandinu, en mörg fyrirtæki í ferðaþjónustu hafa setið á hakanum með fjárfestingar vegna óvissu um framtíðaráform stjórnvalda. Á meðal þeirra sem Cruise Iceland fundaði með voru fulltrúar Grundarfjarðarbæjar, Snæfellsbæjar og Stykkishólms. Í Stykkishólmi hefur til að mynda skipakomum fækkað úr 25 í aðeins fjórar á einu sumri sem er afar neikvætt, en þó er mikill vilji til að snúa þróuninni við og sækja skipin til baka. Einnig er samhljómur um þau tækifæri og möguleika sem eru til nýsköpunar innan greinarinnar, eins og að auka þjónustu við leiðangursskip þar sem Arnarstapi býður upp á spennandi möguleika. Þá voru breytingar kynntar á hafnarskúrnum á Grundarfirði ásamt áætluðum breytingum á höfninni. Að auki er hófleg bjartsýni til staðar í kjölfar vinnunnar sem hefur verið unnin síðustu misseri og ljóst er að skemmtiferðaskip skipta höfuðmáli fyrir sveitafélög og fyrirtæki.