Miklar breytingar hafa verið festar í sessi í umhverfi skemmtiferðaskipa á árinu sem er að líða og hafa stjórnvöld haft samráð við okkur sem hagaðila í þessu ferli. Gerðar voru breytingar á innviðagjaldi, tollfrelsi og framundan er innleiðing á FuelEU Maritime. Lendingin á gjaldaumhverfinu mun vonandi skapa þann stöðugleika sem nauðsynlegur er fyrir þennan hluta ferðaþjónustunnar sem er jafnan skipulagður þrjú til fjögur ár fram í tímann. Til hægðarauka fyrir félaga okkar og aðra hagaðila höfum við tekið saman helstu breytingarnar.
Innviðagjald
Yfirgnæfandi stuðningur var við að lækka innviðagjaldið á haustþinginu. Síðastliðið vor hafði innviðaráðherra lýst yfir að innviðagjald það sem síðasta ríkisstjórn lagði á í lok árs 2024 yrði lækkað úr 2.500 kr. í 2.000 kr. til eins árs eftir hörð mótmæli hagaðila um allt land. Fljótlega varð ljóst að sú lækkun dugði skammt enda var gjaldið nýtt af nálinni, mjög hátt í öllu samhengi og lagt á hvern farþega, hvern sólahring, og óháð aldri og komu að höfn.
Fljótlega eftir álagningu innviðagjaldsins í byrjun árs 2025 hófst langt samtal við stjórnvöld þar sem hagaðilar skemmtiferðaskipa, sveitarstjórnir, hafnarstjórar og einkafyrirtæki undir farabroddi Cruise Iceland, CLIA og AECO, með aðstoð þingmanna af landsbyggðinni, úr flestum flokkum, lögðust á eitt með að reyna að vinda ofan því hruni sem áfangastaðir á landsbyggðinni stóðu frammi fyrir í komum skemmtiferðaskipa.
Skömmu fyrir jól sást svo árangurin af þessari vinnu og varð niðurstaðan sem hér segir.
Kosið var um innviðagjald og var víðtæk sátt á þingi um breytinguna, þvert á alla flokka, breyting 5 varð:
- 49. gr. orðist svo:
Í stað „2.500 kr.“ í 2. mgr. 3. gr. a laganna kemur: 1.600 kr.
https://www.althingi.is/thingstorf/thingmalin/atkvaedagreidsla/?nnafnak=68841
Tollfrelsi – Breytingartillaga
Þá voru einnig gerðar breytingar sem varða tollfrelsi sem voru ekki síður mikilvægar þar sem afnám tollfrelsis hafði mest áhrif á minni skemmtiferðaskip og leiðangursskip sem heimsækja margar smærri hafnir í kringum landið. Fjöldi þeirra hafna eru úr alfaraleið og njóta þær því ekki hefðbundinna heimsókna ferðamanna sem koma með flugi og aka um landið. Breytingartillagan sem fékk framgang hljómaði svo í breytingu 7:
Meiri hlutinn telur sem stendur og með hliðsjón af framangreindu ótímabært að afnema tollfrelsi skipa í innanlandssiglingum. Meiri hlutinn beinir því til fjármála- og efnahagsráðherra að leita leiða til að finna varanlega lausn á þessu máli. Nauðsynlegt sé að lausnin taki ríkt mið af landfræðilegri stöðu Íslands. Að þessu gættu leggur meiri hlutinn til að 22. gr. laga nr. 102/2023 falli brott.
- Við bætist nýr kafli, XXVI. kafli, Breyting á lögum um breytingu á ýmsum lögum um skatta og gjöld o.fl., nr. 102/2023, sbr. lög nr. 140/2024,með tveimur nýjum greinum, 57. og 58. gr., svohljóðandi:
a. (57. gr.)
22. gr. laganna fellur brott.
b. (58. gr.)
Orðin „og 22. gr. sem öðlast gildi 1. janúar 2026“ í 1. mgr. 36. gr. laganna falla brott.
https://www.althingi.is/thingstorf/thingmalin/atkvaedagreidsla/?nnafnak=68845
FuelEU Maritime
Megin tilgangur FuelEU Maritime er að flýta fyrir samdrætti í kolefnislosun hjá sjóförum. Þetta er gert með stigvaxandi notkun grænnar og endurnýjanlegrar orku. Reglunum er þannig ætlað setja skýra stefnu um samdrátt í losun gróðurhúsalofttegunda í skipaflota á árunum 2025 til 2050. M.a. er mælt fyrir um landtengingar á rafmagni fyrir gámaskip og farþegaskip í stærri evrópskum höfnum fyrir lok árs 2030 en slíkt myndi girða fyrir losun á meðan skip liggur við bryggju.
Í stuttu máli er reglunum ætlað að færa geirann að núllosun árið 2050 á sama tíma og stutt er við orkuöryggi Evrópusambandsins og fjárfestingu í hreinni orkutækni fyrir skip.
Eins og staðan er núna er unnið að því að greina reglugerðina og nauðsynlegar aðlaganir fyrir EES-samninginn. Umhverfisráðuneytið hefur nýlega skilað inn staðalskjali (Standard Procedure Form) sem er mikilvægur þáttur í því ferli. Þar sem um er að ræða flókna reglugerð sem krefst ýmissa tæknilegra aðlagana er ekki hægt að gefa upp nákvæma tímasetningu á innleiðingu að svo stöddu að sögn ráðuneytisins.
Varðandi gildistöku er heldur ekki hægt að staðfesta að reglurnar taki gildi 1. janúar 2026, þar sem það veltur á framvindu á upptöku gerðarinnar í EES-samninginn. Mikilvægt er að hafa í huga að þar til gerðin hefur verið tekin upp í EES-samninginn munu hafnir EES-ríkja, Íslands og Noregs, teljast til þriðju ríkja í skilningi reglugerðarinnar. Þetta hefur þær afleiðingar að skip sem sigla til og frá þessum höfnum þurfa að fylgja ákvæðum reglugerðarinnar eins og um siglingar til og frá höfnum utan ESB væri að ræða.
Ráðuneytið vinnur markvisst að innleiðingu og að hagsmunir íslenskra aðila séu tryggðir í ferlinu. Ráðuneytið skilur mikilvægi þess að skemmtiferðaskipageirinn fái skýrar upplýsingar um tímarammann og verða hagaðilar upplýstir um leið og frekari upplýsingar liggja fyrir.
English:
Significant changes have been established in the Icelandic cruise tourism environment this past year, and the authorities have consulted with us as stakeholders in this process. Changes have been made to the infrastructure fee, customs exemption, and the implementation of FuelEU Maritime is forthcoming. This development will hopefully create the stability that is necessary for this segment of the tourism industry, which is typically planned three to four years in advance. For the convenience of our members and other stakeholders, we have compiled the main changes below.
Infrastructure Fee
Overwhelming support was seen in Parliament for lowering the infrastructure fee. Last spring, the new Minister of Infrastructure had announced that the infrastructure fee imposed by the previous government at the end of 2024 would be lowered from 2,500 ISK to 2,000 ISK for one year, following strong protests from stakeholders across the country. It soon became clear that this reduction was insufficient, as the fee was once again raised to a very high level in all contexts, being levied on every passenger, every 24 hours, regardless of age or port of call.
Shortly after the infrastructure fee was imposed at the beginning of 2025, a lengthy consultation process began with stakeholders. Cruise tourism stakeholders lead by Cruise Iceland, CLIA and AECO, with the assistance of MPs from rural areas across most parties, united in an effort to avert the collapse that rural destinations were facing with the reduction in arrival of cruise ships. Just before this Christmas, the results of our work became apparent, with the outcome as follows:
A vote was held on the infrastructure fee, and there was broad consensus in Parliament on the change, across all parties:
Voted on and approved with 57 votes in favour (change number 5)
- Article 49 shall read as follows:
In place of “2,500 ISK” in Article 2, paragraph 3, of the Act, the following shall apply: 1,600 ISK.
https://www.althingi.is/thingstorf/thingmalin/atkvaedagreidsla/?nnafnak=68841
Customs Exemption (change number 7)
Amendment Proposal
The Majority considers it, as it stands, and with reference to the foregoing, untimely to abolish the customs exemption for ships in domestic voyages. The Majority therefore directs the Minister of Finance and Economic Affairs to seek ways to find a permanent solution to this matter. It is necessary that the solution takes proper account of the geographical position of Iceland. To this end, the Majority moves that Article 22 of Act No. 102/2023 be repealed.
- A new chapter, Chapter XXVI, is added to the Act on Amendments to Various Laws on Taxes and Fees, etc., No. 102/2023, cf. Act No. 140/2024, with two new articles, 57 and 58, as follows:
- (Article 57) Article 22 of the Act is repealed.
- (Article 58) The words “and Article 22, which takes effect on 1 January 2026” in paragraph 1 of Article 36 of the Act are repealed.
https://www.althingi.is/thingstorf/thingmalin/atkvaedagreidsla/?nnafnak=68845
This means the Customs Exemption is retained (the law change from 2024 is revoked). And the Infrastructure Fee will be 1600.
FuelEU Maritime:
The primary intention of the “Decarbonising maritime transport – FuelEU Maritime” regulation is to accelerate the decarbonization of the shipping sector by progressively mandating the use of greener, renewable, and low-carbon fuels. It achieves this by setting a clear, downward trajectory for the annual greenhouse gas intensity of the energy used by ships, starting in 2025 and becoming increasingly stringent through 2050. The regulation also mandates the use of onshore power supply for containerships and passenger ships at major EU ports by 2030, eliminating at-berth emissions. The regulation aims to drive the maritime industry towards climate neutrality by 2050 while enhancing the EU’s energy security and fostering innovation in clean maritime technologies.
As the situation now stands, work is underway to analyse the regulation and the necessary adaptations for the EEA Agreement. The Ministry of the Environment has recently submitted a Standard Procedure Form, which is an important part of this process. As this is a complex regulation requiring various technical adaptations, it is not possible to give an exact timeline for its implementation at this time.
Regarding the entry into force, the Ministry cannot confirm that it will take effect on 1 January 2026, as this depends on the progress of the adoption of the regulation into the EEA Agreement. It is important to keep in mind that until the regulation has been incorporated into the EEA Agreement, the ports of EEA countries—Iceland and Norway—will be considered third countries under the terms of the regulation. This has the consequence that ships sailing to and from these ports will have to comply with the provisions of the regulation as if they were sailing to and from ports outside the EU.
The Ministry is working diligently on the implementation and to ensure that the interests of Icelandic stakeholders are secured in the process. The Ministry furthermore understands the importance of the cruise tourism sector receiving clear information about the timeline, and will inform stakeholders as further information becomes available.